Je trok in november samen met Leef! naar Guelackh in Senegal. Was dit de eerste keer dat je daar was?
“Nee, ik ging in 2023 voor het eerst naar Guelackh. Vroedvrouw Liesje Schiffeleers gaat daar elke twee jaar met een medisch team heen om in een gezondheidspost te werken. In 2023 kwam de vraag om ook een educatief team mee te brengen voor de kleuterklas en raakte ik bij het project betrokken. We hebben toen een bestaand klasje opnieuw ingericht: we schilderden en hadden ook educatieve boxen met inhoudelijk materiaal mee. Daar hebben we aan de leerkrachten uitleg bij gegeven, zonder dat het de bedoeling was onze manier van lesgeven op te dringen.”
Kan je iets vertellen over Guelackh en over wat je voelde tijdens je eerste bezoek?
“De omgeving is afgelegen, er is weinig begroeiing, het is er heel zanderig en de bewoning is vrij primitief. De mensen daar hebben materialistisch veel minder dan wij, maar na mijn bezoeken daar durf ik toch niet met zekerheid te zeggen dat zij ongelukkiger zijn dan wij, terwijl ik wel een beetje met dat idee vertrok. Ze kennen geen eenzaamheid: de kinderen spelen allemaal samen in het dorp, de mensen zorgen voor elkaar en voor de ouderen. Wat me van mijn twee bezoeken ook heel hard is bijgebleven, is hoe gastvrij men er is. Als je ergens komt, rollen ze direct de mat uit en bieden ze je thee aan. Ze laten alles vallen om je welkom te doen voelen.”
Hoe verliep jullie bezoek nu?
“We sliepen weer op dezelfde plek en het medische team werkte daar opnieuw in de gezondheidspost. Maar wij, een kleuterjuf op pensioen en ik, hebben 40 km verderop gewerkt, waar Liesjes contactpersoon in Guelackh ook een project opstartte. Dit keer bouwden we een klasje vanaf nul op; er waren dus ook nog geen kleuters. Dat was wel jammer: de gezichtsuitdrukkingen van de kindjes die destijds hun nieuwe klas zagen, waren onbetaalbaar. We hebben nu ook geen uitleg kunnen geven aan de leerkracht, omdat die er nog niet was. Het klasje is pas een aantal weken na ons vertrek geïnspecteerd en goedgekeurd. Achteraf hoorden we wel dat de inspectie zwaar onder de indruk was, dus dat was heel fijn.”
Hoe hebben jullie het klasje klaargemaakt?
“We hebben veel spullen verzameld en meegenomen. De uitdaging daarbij was dat ze herkenbaar moesten zijn. Een boek over sneeuw bijvoorbeeld namen we niet mee, dat kennen de kinderen daar niet. Spullen voor het keukentje of de verkleedhoek kochten we daarom lokaal. Zo konden we zo goed mogelijk de realiteit van ginds weerspiegelen en steunden we ook de lokale economie. Op de speelplaats maakten we een schommel, een fietsparcours en duikelstangen. Het hoofddoel was telkens om de klas zo aangenaam mogelijk te maken, zodat zoveel mogelijk kindjes naar school komen.”
Is alles gelopen zoals jullie wilden?
“Daar werken vraagt wel wat flexibiliteit. We hadden bijvoorbeeld pigment mee om ter plekke witte verf te kleuren, maar het raakte op, dus we hadden een probleem. Hier ga je dan naar de winkel en koop je nieuw pigment, maar daar gaat dat niet zomaar. Voor ons is het vaak moeilijk om op zo’n moment een stapje achteruit te doen en te denken: oké, het is zo, we lossen het anders op. Maar daar wordt letterlijk gezegd: ‘Wij kennen geen problemen, alleen maar oplossingen.’”
Je bent leerkracht, heb je daar ook les gegeven?
“Nee, daar was natuurlijk geen tijd voor. Maar ik heb de kindjes wel een liedje geleerd. De eerste keer hebben we een dag meegedraaid toen de nieuwe klas klaar was, om te zien hoe de kindjes erop reageerden en met het materiaal aan de slag gingen.”
Neem je dingen van ginds mee, bijvoorbeeld op de school waar je lesgeeft?
“Ik heb heel hard leren relativeren door de ervaringen daar, dat neem ik ook mee naar mijn werk. En zoals ik eerder al aanhaalde, ook wel de instelling om niet te denken in problemen maar in oplossingen. Je kunt een probleem heel groot maken, of gewoon nadenken hoe je het kunt oplossen. Ik probeer aan de kinderen in mijn klas ook regelmatig iets te vertellen over hoe het ginds is. Zo probeer ik ze te laten stilstaan bij de dingen die ze hier hebben. Al blijft dat moeilijk.”