De strijd tegen de Aziatische hoornaar leeft duidelijk in Nijlen. Wat maakt dat zoveel vrijwilligers zich hiervoor engageren?
Brenda: “Ik vermoed dat de verspreiding van de Aziatische hoornaar en de gevolgen ervan steeds bekender worden. Wat aanvankelijk vooral een strijd van imkers leek, heeft ondertussen ook veel andere inwoners wakker geschud. Initiatieven zoals de infoavond dragen daar zeker toe bij. Correcte informatie is daarbij erg belangrijk.
Veel mensen maken zich zorgen over de bijen en de biodiversiteit. Dat de Aziatische hoornaar een invasieve soort is en in bepaalde omstandigheden ook gevaarlijk kan zijn voor de mens, vergroot die bezorgdheid alleen maar. Het toont ook aan waarom bestrijding nodig is.
En het moet gezegd: Nijlen is een warme gemeente, met veel mensen met het hart op de juiste plaats. Het is fijn om te merken dat zoveel mensen hier hun vrije tijd voor willen inzetten.”
Jullie vonden dit seizoen al meer dan vijftig nesten. Hoe gaan jullie te werk?
Brenda: “Inwoners kunnen via de gemeentelijke website nesten of rondvliegende Aziatische hoornaars melden. Die meldingen komen bij ons als coördinatoren terecht. Via de app en WhatsApp bezorgen we ze aan de zoekteams van Kessel, Nijlen en Bevel. Zij nemen contact op met de melder en gaan ter plaatse na of het om Aziatische hoornaars gaat.
Bij voldoende activiteit plaatsen we een wiekpot met lokmiddel. We markeren gevangen hoornaars met een kleurtje en laten ze opnieuw vrij. Sinds kort werken we ook met kleine zendertjes die we aan de hoornaar bevestigen. Het signaal kunnen we ongeveer drie uur volgen via onze gsm. Door vliegrichting en vliegtijd te registreren, kunnen we inschatten waar het nest zich bevindt.
Zodra het nest gevonden is, schakelen we een verdelger in, die het doorgaans binnen 48 uur verwijdert. Dat klinkt eenvoudig, maar achter die korte omschrijving schuilen uren werk van de vrijwilligers. Het is een heel intensief proces.”
Hoe ben je vrijwilliger voor de zoekteams geworden? En hoe kwam je op het idee om hiervoor een app te ontwikkelen?
Kevin: “In de zomer van 2025 begon ik me te verdiepen in de Aziatische hoornaar en de impact ervan op onze biodiversiteit. Tijdens een infoavond van de gemeente stelde ik me kandidaat als vrijwilliger voor de zoekteams. Op een tweede infosessie liet ik terloops vallen dat ik ‘wel iets van IT kende’. Zo ontstond het idee voor de app.
We hadden nood aan een praktische manier om informatie te verzamelen en vrijwilligers op het terrein te ondersteunen. Ik bouwde een eerste versie, die meteen werd getest. Dankzij feedback van de vrijwilligers groeide de app stap voor stap mee met onze werking.
Ondertussen tonen ook zoekteams uit andere gemeenten interesse. Daarom werk ik aan een versie waarmee meerdere gemeenten hun zoektocht naar nesten kunnen organiseren. Wie interesse heeft, kan zich aanmelden via www.zoekhetnest.be.”
Welke informatie verzamelt de app precies en hoe helpt die de zoekteams om sneller nesten te vinden?
Kevin: “De app brengt meldingen en waarnemingen van Aziatische hoornaars samen op geografische kaarten. Zo worden hotspots zichtbaar en krijgen zoekteams een eerste indicatie van waar ze verder kunnen zoeken.
Ook de locaties van wiekpotten, gemerkte hoornaars, vliegrichtingen en vliegtijden worden geregistreerd. Die gegevens helpen om het zoekgebied steeds verder te verkleinen en potentiële nestlocaties te bepalen. Vrijwilligers kunnen bovendien eenvoudig verder werken op elkaars informatie, zodat niets verloren gaat.
Ook nadat een nest is gevonden, blijft de app belangrijk. De locatie en alle relevante informatie worden geregistreerd, zodat de bestrijder precies weet waar hij moet zijn en de opvolging vlot verloopt.
Minstens even belangrijk is wat we op langere termijn uit al die gegevens kunnen leren. Welke aanpak levert de beste resultaten op? Waar bevinden zich de meeste nesten? Hoe efficiënt verlopen onze zoekacties? Door die informatie te analyseren, kunnen we samen met de gemeente de werking verder verbeteren en ons beter voorbereiden op een volgend seizoen.”
Jullie geven de hoornaars met zenders zelfs een naam?
Brenda: “Haha, inderdaad, sommige hoornaars hebben een naam gekregen. Dat waren niet zozeer de hoornaars met een zendertje, maar eerder de exemplaren met een gekleurde stip. ‘Roos’ bv. was een graag geziene gast aan de wiekpotten!”
Jullie werk zorgde al voor mooie cijfers?
Brenda: “Zeker en vast. Sinds juni kwamen meer dan 80 meldingen binnen van inwoners. Het vrijwillige zoekteam van ongeveer 20 actieve zoekers heeft momenteel 167 wiekpotten geplaatst. Alleen al dit seizoen registreerden we meer dan 370 wiekpotactiviteiten en werden 22 gerichte, grootschalige zoektochten opgestart.
Dat zoekwerk leverde tot 15 september 63 gevonden nesten op: 43 in Nijlen, 17 in Kessel en 3 in Bevel. Na het vinden wordt bovendien snel gehandeld: gemiddeld zitten er slechts twee dagen tussen het opsporen en verdelgen van een nest.”
Jullie werk heeft een grote impact?
Kevin: “Het opsporen en tijdig bestrijden van nesten heeft een belangrijke ecologische impact. Een volgroeide kolonie Aziatische hoornaars verorbert naar schatting gemiddeld 11 kilogram insecten per seizoen. Met een zestigtal gevonden nesten hebben we dus potentieel meer dan 600 kilogram insectenpredatie voorkomen, die anders onder meer bijen en andere bestuivers zou treffen.
Maar de impact stopt niet aan het einde van dit seizoen. Een volgroeid nest kan in het najaar honderden nieuwe koninginnen voortbrengen. Een deel daarvan overwintert en kan het volgende voorjaar een nieuwe kolonie starten. Door nesten tijdig te vinden en te bestrijden, proberen we dus niet alleen de schade van vandaag te beperken, maar ook de groei van de populatie de komende jaren af te remmen.”
Hoe kunnen inwoners helpen als ze een nest waarnemen?
Kevin: “Dat is heel eenvoudig: zie je een nest of spot je een Aziatische hoornaar, meld dit dan via het formulier op de website van gemeente Nijlen. Ook wanneer je niet zeker bent of het daadwerkelijk om een Aziatische hoornaar gaat, mag je een melding maken. Het zoekteam kan de waarneming controleren.
Wanneer een nest wordt bevestigd, schakelen we een bestrijder in om het te verdelgen. Voor inwoners gebeurt dat op kosten van de gemeente.
Ook een enkele rondvliegende hoornaar is interessant om te melden. Verschillende individuele waarnemingen kunnen helpen om een gebied af te bakenen waar mogelijk nog een onbekend nest aanwezig is. Hoe meer bruikbare meldingen we krijgen, hoe gerichter de zoekteams te werk kunnen gaan.”
Tip: “Binnenkort verliezen de bomen hun bladeren en worden nesten vaak beter zichtbaar. Kijk daarom af en toe eens goed rond in je omgeving. Zie je hoog in een boom een grote bol hangen die op een nest lijkt? Meld dit dan meteen via het formulier op de website van gemeente Nijlen.”
Er zijn onder de vrijwilligers van de zoekteams ook al vriendschappen ontstaan?
Brenda: “Jazeker! De vrijwilligers brengen vaak veel tijd met elkaar door. De gedeelde passie voor de natuur en de strijd tegen de Aziatische hoornaar vormen een gemeenschappelijk doel. En een gevonden nest vieren? Dat doe je natuurlijk het liefst samen op café.”
Zin om mee te doen met de zoekteams? Bel 03 410 02 11, mail naar info@nijlen.be of spreek iemand van het zoekteam aan.
Melding Aziatische hoornaar via website gemeente Nijlen: https://eloket.nijlen.be/nl/melding-aziatische-hoornaar